Error
  • JLIB_DATABASE_ERROR_FUNCTION_FAILED

         ภาควิชาปรสิตวิทยา
         ประวัติการก่อตั้ง

                 ภาควิชาปรสิตวิทยา เดิมเรียกว่า “ปาราสิตวิทยา” เป็นหน่วยหนึ่งของภาควิชาพยาธิวิทยา แต่เนื่องจากวิชาปรสิตวิทยา (Medical Parasitology) เป็นวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตซึ่งทำให้เกิดโรคกับคน หรือเป็นตัวนำโรคมาสู่คน และศึกษาเรื่องราวความสัมพันธ์ระหว่างคนกับสัตว์หลายพวกหลายชนิดด้วยกัน ปาราสิตวิทยาจึงถือได้ว่าเป็นวิชาที่สำคัญมากวิชาหนึ่งในการศึกษาแพทยศาสตร์ สภาการศึกษาแห่งชาติจึงมีมติให้แยกจากภาควิชาพยาธิวิทยาออกมาเป็นภาควิชาปาราสิตวิทยา เมื่อวันที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2510  โดยมี ศาสตราจารย์ นายแพทย์อานนท์  ประทัตสุนทรสาร เป็นหัวหน้าภาควิชาฯ เป็นท่านแรก หลังจากนั้นทบวงมหาวิทยาลัยได้เปลี่ยนชื่อจาก “ภาควิชาปาราสิตวิทยา” เป็น “ภาควิชาปรสิตวิทยา”
เมื่อวันที่ 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2534 มาจนถึงปัจจุบัน
นับตั้งแต่การก่อตั้งภาควิชาปรสิตวิทยาจวบจนปัจจุบันมีหัวหน้าภาควิชาทั้งสิ้น  10   คน ดังนี้
1. ศาสตราจารย์ นายแพทย์อานนท์  ประทัตสุนทรสาร พ.ศ. 2510-2523
2. รองศาสตราจารย์ นายแพทย์กำพล เพชรานนท์ พ.ศ. 2524-2527
3. รองศาสตราจารย์ นายแพทย์พิสัย กรัยวิเชียร พ.ศ. 2528-2531
4. รองศาสตราจารย์ นายแพทย์พิสัย กรัยวิเชียร พ.ศ. 2532-2535
5. รองศาสตราจารย์ นายแพทย์เมธี กุลกำม์ธร พ.ศ. 2536-2539
6. รองศาสตราจารย์ ดร.นายแพทย์สมชาย จงวุฒิเวศย์ พ.ศ. 2540-2543
7. รองศาสตราจารย์ ดร.แพทย์หญิงสุรางค์ นุชประยูร พ.ศ. 2544-2547
8. ศาสตราจารย์ ดร.นายแพทย์สมชาย จงวุฒิเวศย์ พ.ศ. 2548-2551
9. รองศาสตราจารย์ ดร.นายแพทย์เผด็จ สิริยะเสถียร พ.ศ. 2552-2555
10. ศาสตราจารย์ ดร.แพทย์หญิงสุรางค์ นุชประยูร พ.ศ. 2556-ปัจจุบัน

การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ
ภายหลังจากแยกจากภาควิชาพยาธิวิทยา ในระยะแรกสำนักงานภาควิชาปรสิตวิทยายังคงอยู่ที่ตึกพยาธิวิทยาช่วงระยะหนึ่ง ต่อมาภาควิชาได้ย้ายสำนักงานมาที่ตึกนิติเวชศาสตร์ จนกระทั่งปี พ.ศ. 2526 ได้มีการก่อสร้าง “ตึกอานันทมหิดล” โดยชั้นล่างใช้เป็นอาคารบริหารงานของคณะ     ภาควิชาปรสิตวิทยาได้ย้ายที่ตั้งสำนักงานใหม่มาอยู่ที่ชั้น 6 ในอาคารดังกล่าว  เมื่อคณะแพทยศาสตร์ได้มีการก่อสร้างอาคาร อปร. เพื่อรองรับนิสิตที่เพิ่มจำนวนมากขึ้น สำหรับการเรียนการสอนในรายวิชาปรีคลินิก ซึ่งแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2544  ภาควิชาปรสิตวิทยาจึงได้ย้ายมาอยู่ที่อาคาร อปร. ชั้น 18 มาจนถึงปัจจุบัน

วิชาการ
 ภาควิชาปรสิตวิทยาเน้นความสำคัญของการถ่ายทอดองค์ความรู้ทางปรสิตวิทยาให้กับนิสิตแพทย์ นิสิตระดับบัณฑิตศึกษาและบุคลากรทางการแพทย์ โดยให้ความรู้และความเข้าใจในโรคปรสิตที่พบและเป็นปัญหาของประเทศ รวมทั้งโรคปรสิตที่สำคัญที่อาจมีการติดเชื้อข้ามพรมแดนระหว่างประเทศในยุคโลกาภิวัฒน์ นอกจากนี้ภาควิชายังได้ให้บริการตรวจหาและให้การรักษาโรคปรสิตแก่ผู้ป่วยที่มารักษาในโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์และให้คำปรึกษาโรคปรสิตกับแพทย์ทั่วไป ในแต่ละปีมีผู้ป่วยที่มารับบริการตรวจทางห้องปฎิบัติการของภาควิชาปรสิตวิทยาประมาณ 30,000 ราย รวมทั้งการให้บริการตรวจโรคปรสิตแก่ชุมชนร่วมกับโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์อย่างสม่ำเสมอ
เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงและการพัฒนาในศาสตร์ด้านอิมมูนวิทยา อณูชีววิทยาและศาสตร์แขนงอื่น ๆ ทำให้มีการผสมผสานความรู้ดังกล่าวกับการศึกษาวิจัยทางปรสิตวิทยา นอกเหนือไปจากการศึกษาทางสัณฐานวิทยา ดังนั้นภาควิชาปรสิตวิทยานอกจากจะยึดถือนโยบายเดิมแล้วยังได้สอดแทรกและประยุกต์ศาสตร์ดังกล่าวเพื่อการเรียนการสอน การวิจัยและการบริการด้านปรสิตวิทยาให้ทันสมัยและเหมาะสมกับภาวะการณ์ในปัจจุบัน รวมทั้งการเตรียมพร้อมสำหรับการเปลี่ยนแปลงในอนาคต เพื่อให้เกิดความก้าวหน้าต่อภาควิชาปรสิตวิทยา คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ต่อไป

การพัฒนาการเรียนการสอน และหลักสูตรต่าง ๆ
 ในด้านการเรียนการสอน ภาควิชาปรสิตวิทยาได้เปิดรายวิชาเพื่อรองรับหลักสูตรต่าง ๆ ที่ภาควิชารับผิดชอบ และมีการปรับปรุงตามพัฒนาการของหลักสูตรอย่างต่อเนื่อง กล่าวคือหลักสูตรแพทยศาสตรบัณฑิต ภาควิชาได้เปิดสอนวิชา Medical Parasitology ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2514 ถึง ปี พ.ศ. 2538  เมื่อมีการปรับปรุงหลักสูตรเพื่อให้เกิดการบูรณาการขึ้นในปี พ.ศ. 2539  ภาควิชาได้เปิดรายวิชา Infection II เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวจนถึงปี พ.ศ. 2548  คณะแพทยศาสตร์ได้ดำเนินการปรับปรุงหลักสูตรอีกครั้งในเชิงบูรณาการหลายมิติมากขึ้น  ทำให้ภาควิชาปรสิตวิทยาได้ร่วมสอนในหลายรายวิชา ได้แก่
รายวิชา  Principle of Medical Microbiology and Parasitology
รายวิชา  Clinical Hematology and Systemic Infections
รายวิชา  Cardiovascular System II
รายวิชา  Respiratory System II
รายวิชา  Connective Tissue, Integumentary and Musculoskeletal System
รายวิชา  Alimentary System II
รายวิชา  Clinical  Immunology and Infections in Immunocompromised Hosts
ทั้งนี้ภาควิชายังได้เปิดรายวิชาเลือกสำหรับนิสิตแพทย์ทั้งรายวิชาที่ดำเนินการเองทั้งหมดและจัดร่วมกับภาควิชาอื่นในลักษณะของบูรณาการรายวิชา
ภาระงานของภาควิชามีทั้งระดับปริญญาบัณฑิตและบัณฑิตศึกษาดังกล่าวแล้ว โดยภาควิชารับผิดชอบการสอนรายวิชาต่างๆ ในหลักสูตรแพทยศาสตรบัณฑิตชั้นปีที่ 3 ที่เกี่ยวข้องกับปรสิตวิทยาทางการแพทย์ซึ่งเป็นวิชาบังคับ โดยมีนิสิตปีละประมาณ 180 ถึง 316  คน สำหรับหลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต ภาควิชาได้เปิดสาขาวิชาปรสิตวิทยาทางการแพทย์ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2540 และมีการจัดการเรียนการสอนในระดับบัณฑิตศึกษาดังกล่าวมาจนถึงปัจจุบัน
 นอกจากนี้ภาควิชายังให้บริการด้านการเรียนการสอนสำหรับนักศึกษาแพทย์จากต่างประเทศที่มาศึกษาเกี่ยวกับโรคเขตร้อนที่คณะแพทยศาสตร์ได้จัดขึ้น อาทิ นักศึกษาแพทย์จากสหรัฐอเมริกา อังกฤษ สวีเดน ญี่ปุ่น เยอรมัน และออสเตรีย เป็นต้น รวมทั้งการบรรยายพิเศษสำหรับแพทย์ประจำบ้าน สาขาโรคติดเชื้อ ภาควิชาอายุรศาสตร์และภาควิชากุมารเวชศาสตร์ อย่างสม่ำเสมอ
 ภาควิชาปรสิตวิทยานอกจากจะมีภารกิจหลักเกี่ยวกับการเรียนการสอนและการวิจัยแล้ว ยังบริการการตรวจโรคปรสิตทางห้องปฏิบัติการสำหรับผู้ป่วยในและผู้ป่วยนอกของโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ภาควิชาได้คำนึงถึงการพัฒนาองค์กรอย่างต่อเนื่องและดำรงไว้ซึ่งมาตรฐานของบริการดังกล่าว โดยมีการพัฒนาระบบประกันคุณภาพทางห้องปฏิบัติการปรสิตวิทยาจนได้รับการยอมรับให้เป็นห้องปฏิบัติการอ้างอิงของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์

การพัฒนาหน่วยงานให้นำไปสู่ความเป็นเลิศทางวิชาการและบริการ
 สืบเนื่องจากการพัฒนาทางวิทยาการในยุคโลกาภิวัฒน์ รวมทั้งความพร้อมของคณาจารย์และทรัพยากรในด้านต่าง ๆ  ภาควิชาปรสิตวิทยาได้มีการจัดแบ่งระบบบริหารจัดการองค์กรเป็นหน่วยย่อยเพื่อให้เกิดความเชี่ยวชาญเฉพาะศาสตร์ ได้แก่   หน่วยโปรโตซัว   หน่วยหนอนพยาธิ หน่วยกีฏวิทยา  หน่วยอิมมูนโนวิทยา หน่วยบริการคลินิกปรสิตสำหรับผู้ป่วยนอก และการบริการทางห้องปฏิบัติการ  นอกจากนี้ยังได้มีการจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการวิจัยโรคเท้าช้าง และหน่วยปฏิบัติการวิจัยอณูชีววิทยาของมาลาเรียและปรสิตฉวยโอกาส    เพื่อให้เกิดการผสมผสานองค์ความรู้จากผลงานวิจัยสู่การบริการแก่สังคมให้มากขึ้น


การพัฒนา และผลงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในและต่างประเทศ
  ภาควิชาปรสิตวิทยามีเป้าหมายในการพัฒนางานวิจัยเพื่อการค้นคว้าหาองค์ความรู้ใหม่ทางด้านปรสิตวิทยาตั้งแต่ในอดีตจนถึงปัจจุบัน ซึ่งองค์ความรู้ที่คณาจารย์ของภาควิชาได้ศึกษาครอบคลุมในศาสตร์ของปรสิตหลายแขนง ประกอบด้วยการรายงานการก่อโรคของเชื้อปรสิตทั้งที่พบได้บ่อย หรืออุบัติขึ้นใหม่ การศึกษาระบาดวิทยาของเชื้อปรสิต ทั้งในระดับการตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ และในระดับอณูชีววิทยาการศึกษาวิวัฒนาการของเชื้อปรสิตในระดับโมเลกุล โดยเฉพาะเชื้อมาลาเรีย การพัฒนาวิธีการตรวจวินิจฉัยโรคปรสิตให้รวดเร็วและถูกต้อง ผลงานต่าง ๆ เหล่านี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารชั้นนำทั้งในระดับชาติและนานาชาติอย่างต่อเนื่อง   จากการพัฒนาอย่างมุ่งมั่นของคณาจารย์และบุคลากรในภาควิชาทำให้ผลงานตีพิมพ์ของภาควิชามีจำนวนมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัดเจน คือ ช่วงปี 2545-2550 มีผลงานตีพิมพ์มากกว่า 55 เรื่อง และผลงานวิจัยส่วนใหญ่อยู่ในมาตรฐานระดับนานาชาติที่มีค่า impact factor  เมื่อเทียบกับประมาณ 40 เรื่องในช่วงปี พ.ศ.2539-2544 และน้อยกว่า 20 เรื่องในช่วงปี พ.ศ. 2533-2538
ผลงานวิจัยดีเด่น
 คณาจารย์ในภาควิชาปรสิตวิทยา ได้นำเสนอผลงานทางวิชาการในระดับนานาชาติหลายครั้ง และดำเนินการอย่างต่อเนื่องมาตลอดในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา ซึ่งผลงานวิจัยดังกล่าวได้นำมาซึ่งชื่อเสียงต่อภาควิชา คณะ และสถาบัน อาทิ การเสนอผลงานของ ผศ.ดร.จตุรงค์ พุทธพรทิพย์ ในการประชุมนานาชาติ Vivax Malaria Research 2005 and Beyond ณ ประเทศสหรัฐอเมริกา ในปี พ.ศ. 2548  โดยได้รับรางวัลดีเยี่ยม
 ผลงานวิจัยของคณาจารย์ในภาควิชายังได้เกิดประโยชน์ต่อการบริการหลายเรื่อง อาทิ การรักษาโรคพยาธิตัวจี๊ด การตรวจพิเศษทางห้องปฏิบัติการสำหรับพยาธิปากขอและพยาธิเส้นด้าย  การเพาะเลี้ยงอะมีบาที่ดำรงชีพเป็นอิสระและสามารถก่อโรคในคน  การวินิจฉัยมาลาเรียและฟิลาเรียโดยวิธีการตรวจพิเศษทางอณูชีววิทยา เป็นต้น
 นอกจากผลงานวิจัยหลายเรื่องที่นับว่าเป็นการค้นพบใหม่ที่มีประโยชน์ทางวิชาการและการแพทย์แล้ว ยังมีผลงานที่นับว่าเป็นการค้นพบครั้งแรกในระดับโลกหรือระดับประเทศ อาทิ การค้นพบการระบาดครั้งแรกในโลก จากการติดเชื้อ Trichinella pseudospiralis   การค้นพบผู้ป่วยกระจกตาอักเสบจาก Acanthamoeba การค้นพบผู้ติดเชื้อมาลาเรียชนิด Plasmodium knowlesi รายแรกในประเทศไทย  การค้นพบผู้ป่วย visceral leishmaniasis รายแรกของประเทศ  การค้นพบผู้ที่ติดเชื้อ Trachipleistophora anthropophthera ที่กระจกตาเป็นรายแรกของโลก เป็นต้น (รูปที่ 1)

  
  

รูปที่ 1 ปรสิตที่มีการค้นพบครั้งแรกระดับประเทศ ระดับภูมิภาค หรือระดับโลก (1) cysts ของ Acanthamoeba (2) trophozoite ของ Acanthamoeba (3) amastigote ของ Leishmania donovani (4) spores ของTrachipleistophora anthropophthera (5) trophozoite ของ Plasmodium knowlesi และ (6) larva ระยะที่ 1 ของ  Trichinella pseudospiralis

Login Form